Nierstenen

Nierstenen komen vaak voor en kunnen zeer pijnlijk zijn. Een niersteen bestaat uit kristallen die gevormd zijn in de urine. Deze kristallen bestaan uit afvalproducten. Nierstenen verschillen sterk in omvang en vormen zich meestal in het nierbekken, waar de urine zich verzamelt. Ze kunnen vervolgens via de urineleider naar de blaas en dan via de urinebuis met de urine mee naar buiten stromen (zie de tekening).

Oorzaken

Nierstenen kunnen gevormd worden als hoge concentraties van bepaalde stoffen in de urine voorkomen en niet oplossen. Soms leidt dit spontaan tot een kristallisatieproces en ontstaan nierstenen. Onder meer van calcium is bekend dat deze stof kan kristalliseren tot kleine steentjes. Daarnaast kunnen uitdroging, sommige stofwisselingsziekten, ontstekingen in de urinewegen, vernauwingen in de urinewegen en verschillende andere nieraandoeningen tot het ontstaan van nierstenen leiden.

Verschijnselen

Kleine nierstenen hoeven helemaal geen symptomen te geven. Grotere stenen veroorzaken soms hevige pijnaanvallen. Tijdens een niersteenaanval (koliek) schiet een grotere steen vanuit de nierkelken de urineleider in en blijft vervolgens steken. De urine kan niet makkelijk passeren, waardoor stuwing ontstaat. Dit gaat gepaard met veel pijn in de lende met uitstraling naar de lies. Als de steen de nier of urineleider beschadigt, leidt dit tot bloed in de urine. Een koliek zorgt voor een onrustig gevoel, misselijkheid en soms overgeven. Nierstenen kunnen ook leiden tot een urineweginfectie en koorts.

Bij hevige nierkolieken is het aan te raden rust te houden en pijnstillers met een spierverslappende werking op de urinewegen te nemen. In geval van een infectie kunnen antibiotica worden gegeven. Als de pijn aanhoudt, er koorts ontstaat, of als uitplassen helemaal niet meer mogelijk is als gevolg van een verstopping door een steen, is het raadzaam contact op te nemen met een arts.

Om het ontstaan van nierstenen te voorkomen, is het verstandig veel vocht (minstens twee liter per dag) te drinken, vooral als het warm is. Spreid het drinken over de hele dag. Dit is extra belangrijk voor mensen die in het verleden al eens nierstenen hebben gehad. Bij bepaalde stenen kan een dieet helpen, bijvoorbeeld een calciumarm dieet. Of een dieet zinvol is, hangt echter af van het soort niersteen.

Onderzoek

De diagnose wordt vooral gesteld op basis van de klachten. Bij het vermoeden van nierstenen wordt de urine onderzocht. Er wordt dan gekeken of er bloed in zit, of dat er misschien zelfs kleine steentjes aanwezig zijn. Een urinemonster wordt op kweek gezet als er een vermoeden is van een infectie. Indien de pijn langer aanhoudt dan één of twee dagen kan nader onderzoek nodig zijn. Met een röntgenfoto van de buik en een echo van de nieren is het soms mogelijk om te bepalen waar de stenen zich precies bevinden. Speciaal voor het opsporen van nierstenen wordt gebruik gemaakt van een CT-scan.

Behandeling

Als de steen te groot is om te worden uitgeplast, is behandeling met een niersteenvergruizer mogelijk. Hiermee worden de nierstenen met van buiten op het lichaam gerichte schokgolven in kleine stukjes gebroken. Hierna kunnen ze wel worden uitgeplast. Deze behandeling gebeurt meestal, met pijnstilling, poliklinisch in het ziekenhuis.

Een andere behandelmethode is een operatie door middel van een endoscopie. Daarbij wordt een dunne, buigzame buis via de urinebuis in de blaas gebracht en vandaar verder geleid naar de urineleider. Als de steen niet te groot is, kan hij met een haakje worden gegrepen en vervolgens worden afgevoerd. Soms moet de steen eerst met een boortje of een laser worden verpulverd.

Ook kan een niersteen worden verwijderd door via de huid een entree naar het nierbekken te maken waardoor de steen, al dan niet na het in kleine stukjes breken, kan worden verwijderd.

Bij hoge uitzondering is het nodig een niersteen met een buikoperatie te verwijderen.

Waar kunt u terecht voor uw behandeling

U kunt met uw klachten een afspraak maken op de polikliniek in alle drie de ziekenhuizen.
Bepaalde behandelingen worden uitgevoerd op de locaties die daarvoor de benodigde expertise en uitrusting beschikbaar hebben. Na afloop van uw behandeling kunt u voor uw controle weer naar de polikliniek van het ziekenhuis dat u wenst.

In het Diakonessenhuis staat een niersteenvergruizer waar de patiënten van alle drie de ziekenhuizen hun niersteenvergruizing ondergaan.
De operatie waarbij de niersteen wordt verwijderd door via de huid een entree in de nierkelk te maken, wordt alleen uitgevoerd in het Diakonessenhuis en in het St. Antonius Ziekenhuis. Nieuw is de behandeling waarbij deze ingreep wordt uitgevoerd in combinatie met de endoscopie, deze behandeling wordt uitgevoerd in het St. Antonius Ziekenhuis.
De endoscopische behandelingen worden in alle drie de ziekenhuizen uitgevoerd.

Meer informatie

www.nierstichting.nl/nieren
www.allesoverurologie.nl


Niersteen in urineleider